Văn bản: "Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ I. Tìm tác giả, tác phẩm: 1. Tác giả: Nguyễn Dữ; 2. Tác phẩm: II. Đọc - hiểu văn bản: 1. Nhân vật Vũ Nương: 2. Vũ nương mang láy số phận oan nghiệt, bất hạnh: - Hiểu được nội dung và nghệ thuật của văn bản. - Cảm nhận được tình cảm của cha mẹ dành cho con và tính truyện trong văn bản "Mẹ tôi", "Cổng trường mở ra". - Ôn tập kĩ năng tạo lập văn bản. Kỹ năng: - Nhận biết, đọc, hiểu văn bản biểu cảm Văn bản trên thể hiện lòng yêu mến, thái độ trân trọng đối với vẻ đẹp và sự giàu có, phong phú của tiếng Việt. Câu 4: Thí sinh phải viết một đoạn văn ngắn hoàn chỉnh khoảng 6 - 8 câu trình bày được suy nghĩ về trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Chủ đề: Phương pháp học tập hiệu quả. Hôm nay mình sẽ chia sẻ một ít kinh nghiệm học tập ở Phil của mình, đây là ý kiến chủ quan, khi mình học thì thấy nó hiệu quả với bản thân mình, nên muốn chia sẻ lại. Không biết mọi người học như thế nào, nhưng riêng mình Soạn bài Tôi đi học - Ngữ văn 8. A. Soạn bài "Tôi đi học" ngắn gọn. Phần đọc - hiểu văn bản . Câu 1 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1): - Những điều đã gợi lên trong lòng nhân vật "tôi" kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên: 41,3% sinh viên lo âu ở mức đáng báo động khi đọc về dịch Covid-19 trên Facebook. Năm học 2022-2023, Cơ thể khuyết tật nhưng em luôn nỗ lực vượt khó trong học tập. giáo viên không bỏ ra lượng thời gian cần thiết để thấu hiểu văn bản, đánh mất đi sự sáng tạo Vì vậy, chúng ta cần phải tìm hiểu điển cố, nếu không nhập tâm được lượng điển cố nhất định thì khó lòng đọc hiểu hết được văn bản Hán Nôm. Một điều nữa, nếu nói có người sẽ cho là thừa, đó là khả năng về tiếng Việt. Tiếng Việt mới là thứ ta thường xuyên thiếu trong việc đọc, dịch các văn bản Hán, phiên âm các văn bản Nôm. Vì vậy, hãy kiên nhẫn, chăm chỉ học, luyện tập để có thể đạt kết quả như mong muốn. Tóm lại, để học giỏi Văn bạn cần 3 yếu tố: sự hứng thú, chăm chỉ và đúng phương pháp. Hãy nhớ: " trên đời không có bát cơm không cũng không có giọt mồ hôi vô nghĩa". Hãy . Đọc hiểu văn bảnĐề đọc hiểu Ngữ Văn 12 có đáp án do VnDoc biên soạn bám sát thể loại Đọc hiểu văn bản trong chương trình Ngữ Văn 12 sẽ giúp các em học sinh có thêm tài liệu ôn thi học kì cũng như củng cố kỹ năng đọc hiểu văn bản. Mời các bạn cùng theo dõi bài viết dưới quyền tài liệu thuộc về cấm sao chép nhằm mục đích thương mạiĐề đọc hiểu Mẹ và quả - Đề 1Đọc văn bản sau và trả lời những câu hỏiMẹ và QuảNhững mùa quả mẹ tôi hái đượcMẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồngNhững mùa quả lặn rồi lại mọcNhư mặt trời, khi như mặt chúng tôi từ tay mẹ lớn lênCòn những bí và bầu thì lớn xuốngChúng mang dáng giọt mồ hôi mặnRỏ xuống lòng thầm lặng mẹ chúng tôi, một thứ quả trên đờiBảy mươi tuổi mẹ đợi chờ được háiTôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏiMình vẫn còn một thứ quả non xanh?Nguyễn Khoa ĐiềmCâu 1 0,5đ Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là gì?Câu 2 0,75đ Bài thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Nêu tác 3 0,75đ Hình ảnh “Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi/ Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?” gợi cho em suy nghĩ gì?Câu 4 1đ Nêu suy nghĩ của em về bài thơ án Đọc hiểu văn bản Mẹ và quảCâu 1 0,5đ Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu 2 0,75đBiện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn tríchẨn dụ “những mùa quả mẹ trồng” ẩn dụ cho việc mẹ sinh ra, nuôi nấng, chăm sóc những đứa con thơ gian nan, vất vả nhưng mẹ luôn cố gắng đầy tâm sánh “Những mùa quả lặn rồi lại mọc/ Như mặt trời, khi như mặt trăng.” Cứ hết mùa quả này mẹ lại trồng mùa quả khác cũng giống như vòng tuần hoàn lặp đi lặp lại của mặt trời và mặt trăng; liên tưởng này giúp bạn đọc dễ dàng hình dung ra những công lao to lớn của 3 0,75đHình ảnh “Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi/ Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?” gợi suy nghĩ Sẽ là một nỗi sợ nếu phải rời xa vòng tay mẹ khi chưa đủ trưởng thành để đối diện với phong ba bão táp ngoài kia; sẽ không còn bến đỗ bình yên chúng ta có thể quay về sau những mệt 4 1đBài thơ “Mẹ và quả” đã gợi cho em nhiều ấn tượng sâu sắc những đứa con giống như những loại quả mẹ vun trồng, một lòng chăm sóc chờ ngày đơm hoa kết trái nhận quả ngọt. Mẹ đã bỏ bao công sức, tâm huyết, tình yêu thương chỉ mong các con nên người. Bài thơ không chỉ nói về công lao to lớn của mẹ mà còn thể hiện sự biết ơn, tình yêu thương, trân trọng mà người con dành cho đọc hiểu Mẹ và quả - Đề 2Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏiNhững mùa quả mẹ tôi hái đượcMẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồngNhững mùa quả lặn rồi lại mọcKhi mặt trời khi như mặt trăngLũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lênCòn những bí và bầu thì lớn xuốngChúng mang dáng giọt mồ hôi mặnRỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôiVà chúng tôi thứ quả ngọt trên đờiBảy mươi tuổi mẹ đợi chờ được háiTôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏiMình vẫn còn một thứ quả non xanh?Nguyễn Khoa ĐiềmCâu hỏiCâu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của bài thơ?Câu 2 Nêu nội dung chính của bài thơ? trả lời trong khoảng 5-7 dòngCâu 3 Hãy chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ ở hai câu thơ“Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏiMình vẫn còn một thứ quả non xanh?”Câu 4 Viết một đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về hai câu thơ“Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặnRỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi”Đáp án đề đọc hiểuCâu 1 Phương thức biểu 2 Nội dung chính của bài thơ Bằng sự trải nghiệm cuộc sống, với một tâm hồn giàu duy tư trăn trở trước lẽ đời, Nguyễn Khoa Điềm đã thức nhận được mẹ là hiện thân của sự vun trồng bồi đắp để con là một thứ quả ngọt ngào, giọt mồ hôi mẹ nhỏ xuống như một thứ suối nguồn bồi đắp để những mùa quả thêm ngọt thơm. Quả không còn là một thứ quả bình thường mà là “quả” của sự thành công, là kết quả của suối nguồn nuôi dưỡng. Những câu thơ trên không chỉ ngợi ca công lao to lớn của mẹ, của thế hệ đi trước với thế hệ sau này mà còn lay thức tâm hồn con người về ý thức trách nhiệm, sự đền đáp công ơn sinh thành của mỗi con người chúng ta với 3- Nghệ thuật hoán dụ Bàn tay mẹ mỏi chỉ sự già nua và sự ra đi của Nghệ thuật ẩn dụ quả xanh non, chỉ sự dại dột hay chưa trưởng thành của người con, câu hỏi tu từ Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?- Tác dụng Tạo điểm nhấn về lòng biết ơn và sự ân hận như một thứ “tự kiểm” về sự chậm trễ thành đạt của người con chưa làm thỏa được niềm vui của 4 Đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về hai câu thơCó thể nói đây là những câu thơ tài hoa nhất trong bài, khắc sâu sự hy sinh thầm lặng của mẹ và lòng biết ơn vô bờ của người con về công dưỡng dục sinh thành của mẹ hiền. Hình ảnh “chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn” là kiểu hình ảnh so sánh, ví von dáng bầu bí như giọt mồ hôi mặn của mẹ. Đó là hình tượng giọt mồ hôi nhọc nhằn, kết tụ những vất vả hi sinh của mẹ. Câu thơ “Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi” gợi lên dáng vẻ âm thầm trong vất vả nhọc nhằn của mẹ để vun xới những mùa quả tốt đây VnDoc đã giới thiệu tới các em Mẹ và quả. Bài viết đã cho chúng ta thấy được bài đọc hiểu Mẹ và Quả. Hi vọng qua bài viết này bạn đọc có thêm nhiều tài liệu để học tập tốt hơn môn Ngữ văn lớp 12 nhé. Mời bạn đọc cùng tham khảo thêm mục Soạn văn 12, Văn mẫu 12...Chúc các em học tập thật tốt. 1. Giải thích - Đề tài Nhìn vào sự nghiệp sáng tác của Nguyên Hồng, người đọc dễ nhận thấy hai đề tài này đã xuyên suốt hầu hết các sáng tác của nhà văn. Những ngày thơ ấu, Hai nhà nghề, Bỉ vỏ... - Hoàn cảnh Gia đình và bản thân đã ảnh hưởng sâu sắc đến sáng tác của nhà văn. Bản thân là một đứa trẻ mồ côi sống trong sự thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần lại còn bị gia đình và xã hội ghẻ lạnh . - Nguyên Hồng được đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em không phải vì ông viết nhiều về nhân vật này. Điều quan trọng ông viết về họ bằng tất cả tấm lòng tài năng và tâm huyết của nhà văn chân chính. Mỗi trang viết của ông là sự đồng cảm mãnh liệt của người nghệ sỹ , dường như nghệ sỹ đã hoà nhập vào nhân vật mà thương cảm mà xót xa đau đớn, hay sung sướng, hả hê. 2. Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ. a. Nhà văn đã thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi bất hạnh của người phụ nữ - Thấu hiểu nỗi khổ về vật chất của người phụ nữ. Sau khi chồng chết vì nợ nần cùng túng quá, mẹ Hồng phải bỏ đi tha hương cầu thực buôn bán ngược xuôi dể kiếm sống . Sự vất vả, lam lũ đã khiến người phụ nữ xuân sắc một thời trở nên tiều tuỵ đáng thương “Mẹ tôi ăn mặc rách rưới, gầy rạc đi ” - Thấu hiểu nỗi đau đớn về tinh thần của người phụ nữ Hủ tục ép duyên đã khiến mẹ Hồng phải chấp nhận cuộc hôn nhân không tình yêu với người đàn ông gấp đôi tuổi của mình. Vì sự yên ấm của gia đình, người phụ nữ này phải sống âm thầm như một cái bóng bên người chồng nghiện ngập. Những thành kiến xã hội và gia đình khiến mẹ Hồng phải bỏ con đi tha hương cầu thực , sinh nở vụng trộm dấu giếm. b. Nhà văn còn ngượi ca vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quý của người phụ nữ - Giàu tình yêu thương con. Gặp lại con sau bao ngày xa cách, mẹ Hồng xúc động đến nghẹn ngào. Trong tiếng khóc sụt sùi của người mẹ, người đọc như cảm nhận được nỗi xót xa ân hận cũng như niềm sung sướng vô hạn vì được gặp con. Bằng cử chỉ dịu dàng âu yếm xoa đầu, vuốt ve, gãi rôm...mẹ bù đắp cho Hồng những tình cảm thiếu vắng sau bao ngày xa cách. c. Là người phụ nữ trọng nghĩa tình - Dẫu chẳng mặn mà với cha Hồng song vốn là người trọng đạo nghĩa mẹ Hồng vẫn trở về trong ngày giỗ để tưởng nhớ người chồng đã khuất. d. Nhà văn còn bênh vực, bảo vệ người phụ nữ - Bảo vệ quyền bình đẳng và tự do , cảm thông vời mẹ Hồng khi chưa đoạn tang chồng đã tìm hạnh phúc riêng. -> Tóm lại Đúng như một nhà phê bình đã nhận xét “Cảm hứng chủ đạo bậc nhất trong sáng tạo nghệ thuật của tác giả Những ngày thơ ấu lại chính là niềm cảm thương vô hạn đối với người mẹ . Những dòng viết về mẹ là những dòng tình cảm thiết tha của nhà văn. Không phải ngẫu nhiên khi mở đầu tập hồi ký Những ngày thơ ấu, nhà văn lại viết lời đề từ ngắn gọn và kính cẩn Kính tặng mẹ tôi.” Có lẽ hình ảnh người mẹ đã trở thành người mạch cảm xúc vô tận cho sáng tác của Nguyên Hồng để rồi ông viết về học bằng tình cảm thiêng liêng và thành kính nhất. 2. Nguyên Hồng là nhà văn của trẻ thơ. a. Nhà văn thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi khổ, nội bất hạnh của trẻ thơ. - Nhà văn thấu hiểu nỗi thống khổ cả vật chất lẫn tinh thần Cả thời thơ ấu của Hồng được hưởng những dư vị ngọt ngào thì ít mà đau khổ thì không sao kể xiết Mồ côi cha, thiếu bàn tay chăm sóc của mẹ, phải ăn nhờ ở đậu người thân Gia đình và xã hội đã không cho em được sống thực sự của trẻ thơ .....nghĩa là được ăn ngon, và sống trong tình yêu thương đùm bọc của cha mẹ, người thân. Nhà văn còn thấu hiểu cả những tâm sự đau đớn của chú bé khi bị bà cô xúc phạm ..... b. Nhà văn trân trọng, ngợi ca phẩm chất cao quý của trẻ thơ - Tình yêu thương mẹ sâu sắc mãnh liệt . Luôn nhớ nhung về mẹ . Chỉ mới nghe bà cô hỏi “Hồng, mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mợ mày không”, lập tức, trong ký ức của Hồng trỗi dậy hình ảnh người mẹ. - Hồng luôn tin tưởng khẳng định tình cảm của mẹ dành cho mình. Dẫu xa cách mẹ cả về thời gian, không gian, dù bà cô có tinh ma độc địa đến đâu thì Hồng cũng quyết bảo vệ đến cùng tình cảm của mình dành cho mẹ . Hồng luôn hiểu và cảm thông sâu sắc cho tình cảnh cũng như nỗi đau của mẹ . Trong khi xã hội và người thân hùa nhau tìm cách trừng phạt mẹ thì bé Hồng với trái tim bao dung và nhân hậu yêu thương mẹ sâu nặng đã nhận thấy mẹ chỉ là nạn nhân đáng thương của những cổ tục phong kiến kia . Em đã khóc cho nỗi đau của người phụ nữ khát khao yêu thương mà không được trọn vẹn . Hồng căm thù những cổ tục đó “Giá những cổ tục kia là một vật như .....thôi” - Hồng luôn khao khát được gặp mẹ. Nỗi niềm thương nhớ mẹ nung nấu tích tụ qua bao tháng ngày đã khiến tình cảm của đứa con dành cho mẹ như một niềm tín ngương thiêng liêng thành kính. Trái tim của Hồng như đang rớm máu, rạn nứt vì nhớ mẹ .Vì thế thoáng thấy người mẹ ngồi trên xe, em đã nhận ra mẹ ,em vui mừng cất tiếng gọi mẹ mà bấy lâu em đã cất giấu ở trong lòng c. Sung sướng khi được sống trong lòng mẹ. - Lòng vui sướng được toát lên từ những cử chi vội vã bối rối từ giọt nước mắt giận hờn, hạnh phúc tức tưởi, mãn nguyện d. Nhà thơ thấu hiểu những khao khát muôn đời của trẻ thơ - Khao khát được sống trong tình thương yêu che chở của mẹ, được sống trong lòng mẹ.​ I. Đọc – hiểu chú thích 1. Tác giả – 1918-1982 , tên khai sinh là Nguyễn Nguyên Hồng, quê ở thành phố Nam Định. – Ông sinh ra trong một gia đình nghèo. Người cha có thời gian làm cai đề lao, sau thất nghiệp sống nghèo túng bất đắc trí, mẹ dịu hiền,tần tảo và rất thương con. – Năm 1934, Nguyên Hồng phải ra Hải Phòng dạy học tư lén lút ở xóm cấm. Nguyên Hồng viết văn sớm. Những tác phẩm đầu tiên của ông hướng về những con người cùng khổ nhất trong xã hội thành thị Việt Nam đương Hồng dõng dạc bênh vực và khẳng định phẩm chất tinh thần của họ. – Trong thế giới nhân vật của Nguyên Hồng nổi bật lên là hình ảnh phụ nữ và trẻ thông cảm sâu xa và có quan điểm tiến bộ trong việc thể hiện nỗi đau khổ và khát vọng của người phụ nữ. – Gần năm chục năm gắn bó nghệ thuật bền bỉ, Nguyên Hồng có một vị trí quan trọng trong văn học Việt Nam hiện xứng đáng được coi là nhà văn chân chính của những người khốn khổ. Một tình cảm nhân đạo thiết tha đối với quần chúng lao động nghèo thấm đượm trong toàn bộ sáng tác của nhà văn. 2. Tác phẩm – Xuất xứ Trong lòng mẹ trích trong Những ngày thơ ấu, một bô truyện kí xuất sắc của Nguyên Hồng. – Nội dung Tình cảnh đáng thương của chú bé Hồng; diễn biến tâm trang bé Hồng; Cảm giác sung sướng khi gặp mẹ; Kể kết hợp với bộc lộ cảm xúc. – Bố cục + Phần 1 “Từ đầu …đến chứ” Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc với bé Hồng, ý nghĩ, cảm xúc của chú về người mẹ bất hạnh + Phần 2 “Còn lại” Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng cực điểm của bé Hồng. 3. Ý nghĩa nhan đề – Tên văn bản trước hết có ý nghĩa tả thực, gắn với một sự việc cụ thể Hồng được gặp mẹ, được ngồi trong lòng mẹ, được mẹ yêu thương, âu yếm. – Song nhan đề văn bản còn mang ý nghĩa tượng trưng “Trong lòng mẹ” cũng là trong tình thương của mẹ. – Từ nhan đề văn bản, người đọc đã phần nào hiểu được tình yêu thương mẹ tha thiết, sự khao khát được sống trong tình mẹ của chú bé Hồng, một chú bé có tuổi thơ đầy cay đắng. 4. Tóm tắt văn bản – Chú bé Hồng có một tuổi thơ đầy bất hạnh bố chết sớm vì nghiện ngập, mẹ vì cảnh cùng túng quá phải bỏ con đi tha hương cầu thực, chú sống với bà cô cay nghiệt. – Một hôm, bà cô gọi Hồng đến và hỏi có muốn vào Thanh Hoá với mẹ không. Nhận ra vẻ mặt rất kịch và tâm địa độc ác của bà cô, Hồng nén lại niềm thương nhớ mẹ và trả lời không muốn vào. – Nhưng bà cô vẫn cố tình kể chuyện mẹ Hồng khốn khổ, đã có con với người khác làm cho Hồng đau đớn, thương mẹ và căm phẫn những cổ tục đã đầy đoạ mẹ mình. – Gần đến ngày giỗ bố, trên đường đi học về, Hồng thấy bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ. Chú đã đuổi theo và khi nhận ra mẹ, Hồng đã oà khóc nức nở. – Hồng cảm thấy sung sướng và hạnh phúc vô cùng khi được ở trong lòng mẹ. Hồng thấy mẹ vẫn đẹp như ngày nào. Chú đã quên hết mọi lời xúc xiểm của bà cô. 1. Những biểu hiện bên ngoài của bà cô khi trò chuyện với bé Hồng. – Người cô luôn tỏ ra rất dịu dàng và thân mật; luôn luôn cười hỏi, nói, kể; Giọng nói ngọt ngào, thân mật, xưng hô thân tình. – Những cử chỉ đó có phản ánh đúng tâm trạng và tình cảm của bà cô với chị dâu và bé Hồng. Bà cô không hề có ý định tốt đẹp gì với cháu mà mưu đồ bắt đầu một trò chơi tai ác với đứa cháu. – Sau lời từ chối của Hồng, bà cô hỏi luôn, mắt long lanh nhìn chòng chọc. Đó là sự giả dối, ác độc. Biểu hiện sự săm soi, độc địa, muốn hành hạ, nhục mạ đứa bé bằng cách xoáy sâu vào nỗi đau, khổ tâm của nó. – Sau đó, bà cô vẫn tươi cười kể về sự đói rách, tàn tạ của mẹ với sự thích thú đổi giọng, vỗ vai nghiêm nghị, tỏ ra thương xót anh trai. ⇒ Qua hành động, lời nói, nét mặt của bà cô khi trò chuyện với bé Hồng, ta thấy bà là người đàn bà lạnh lùng, độc ác, bản chất giả dối, thâm hiểm, đem cháu ra hành hạ bằng cách chọc vào vết thương lòng của cháu. Đó là một hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng người sống tàn nhẫn bất chấp cả tình máu mủ ruột rà. 2. Diễn biến tâm trạng của bé Hồng khi lần lượt trả lời các câu hỏi và trước thái độ, cử chỉ của bà cô. – Trước câu hỏi ngọt nhạt đầu tiên của bà cô, Hồng toan trả lời là có, nhưng lại cúi đầu không đá bởi Hồng nhận ra sự giả đối của bà cô, em cúi đầu im lặng, tìm cách đối phó. – Khi nghe cô kể về mẹ, hoàn cảnh của mẹ, bé Hồng lòng thắt lại, khoé mắt cay cay, khóc, cổ họng nghẹn ứ, đau đớn tủi nhục khi nghe người khác xúc phạm mẹ. Những biểu hiện đó cho ta thấy tình cảm của bé Hồng dành cho mẹ rất mãnh liệt. 3. Tâm trạng của bé Hồng khi gặp lại mẹ. – Khi nhìn thấy hình bóng mẹ trên xe, bé Hông rối rít gọi Mợ! Mợ ơi!. Bé Hồng chưa biết chắc là mẹ nhưng vẫn lên tiếng gọi. Tiếng gọi bối rối đó cho thấy bé Hồng khát khao gặp mẹ. Đó là phản ứng tự nhiên, tất yếu sau một quá trình dồn nén. – Khi đã nằm trong lòng mẹ, bé Hồng thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, chân ríu lại, khóc, xúc động mạnh. Hồn sung sướng vô bờ, dạt dào, miên man. Đó là những giây phút thần tiên hạnh phúc hiếm hoi nhất, đẹp nhất của Hồng. – Trước những lời lẽ cay độc của bà cô, bé Hồng hồi tưởng lại hình ảnh người mẹ, thấy thương mẹ, đau đớn và căm giận những cổ tục đã đày đọa người mẹ hiền từ, đáng thương của mình. – Gặp lại mẹ, tình yêu thương ấy càng mãnh liệt, dâng trào trong tâm hồn chú bé biểu hiện ở sự khát khao được gặp mẹ và cảm giác sung sướng khi được nằm trong lòng mẹ. III. Tổng kết 1. Giá trị nội dung – Là chương cảm động về tình cảm mẹ con, tình cảm của Hồng khi xa mẹ và niềm hạnh phúc lớn lao của Hồng khi được ngồi trong lòng mẹ. Qua đó NH thể hiện thái độ cảm thông, tôn trọng đối với Phụ nữ và trẻ em, và luôn khẳng định những phẩm chất tốt đẹp, cao quý của họ ngay cả khi trong những tình huống khắc nghiệt của cuộc sống. 2. Giá trị nghệ thuật – Tạo dựng được mạch truyện, mạch cảm xúc trong đoạn trích tự nhiên chân thực. Kết hợp lời văn kể chuyện với miêu tả, biểu cảm, tạo nên những rung động trong lòng độc giả. Khắc họa nhân vật Hồng với lời nói, hành động, tâm trạng sinh động, chân thật. Tác giả Trường THPT Đông Thụy Anh Chuyên mục Giáo Dục Đọc hiểu văn bản Trong lòng mẹ trích Những ngày thơ ấu – Nguyên Hồng I. Đọc – hiểu chú thích 1. Tác giả – Nguyên Hồng 1918- 1982, quê tỉnh Nam Định, là nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam thế kỷ XX. Tác phẩm của ông thường viết về những số phận bất hạnh, nghèo khổ. Bởi thế, ông được mệnh danh là nhà văn của những người cùng khổ. 2. Tác phẩm – Xuất xứ Trong lòng mẹ là chương thứ IV của tác phẩm Những ngày thơ ấu gồm 9 chương, tập hồi kí về tuổi thơ ít niềm vui, nhiều cay đắng của tác giả. – Bố cục 2 phần + Đoạn 1 từ đầu… “người ta hỏi đến chứ” Cuộc đối thoại giữa Hồng và bà cô cay nghiệt. + Đoạn 2 phần còn lại Cuộc gặp gỡ cảm động, hạnh phúc của hai mẹ con Hồng. – Nội dung + Tóm tắt Bé Hồng sinh ra là kết quả của cuộc hôn nhân miễn cưỡng giữa người bố nghiện ngập và người mẹ trẻ trung luôn khao khát có được tình yêu thương nhưng đành ngậm ngùi chôn vùi tuổi xuân bên người chồng nghiện ngập. Khi bố Hồng mất, người mẹ bỏ hai anh em Hồng lại để đi tha hương cầu thực, anh em Hồng luôn sông trong sự ghẻ lạnh của nhà nội. Nhất là bà cô, luôn gieo rắc vào đầu Hồng những rấp tâm tanh bẩn để Hồng ghét bỏ mẹ của mình. Nhưng Hồng không những không ghét mẹ mà còn thông cảm và yêu mẹ nhiều hơn, em căm thù những hủ tục đã đày đọa mẹ mình. Chiều hôm đó khi vừa tán học, em thoáng thấy bóng dáng mẹ, em liền gọi theo với hi vọng và giọng bối rối. Khi mẹ em quay đầu lại, Hồng sà vào lòng mẹ, trong lòng mẹ, Hồng chẳng còn mảy may đến những lời nói thâm độc của bà cô mà chỉ cảm nhận được tình mẫu tử thiêng liêng, chan chứa. + Ý nghĩa Đoạn văn “Trong lòng mẹ” trích hồi kí “ Những ngày thơ ấu” của Nguyên Hồng đã kể lại một cách chân thực và cảm động những cay đắng và tủi cực cùng tình yêu thương cháy bỏng của nhà văn thời thơ ấu đối với người mẹ bất hạnh, đáng thương của mình II. Đọc – hiểu văn bản 1. Nhân vật chú bé Hồng a. Hoàn cảnh đáng thương và nỗi buồn của bé Hồng – Bố mới mất, mẹ tha hương cầu thực – Sống giữa sự ghẻ lạnh, cay nghiệt của người cô, một người luôn tìm cách gieo vào đầu Hồng những suy nghĩ không tốt để Hồng từ bỏ, ruồng rẫy người mẹ của mình – Sống trong nỗi cô đơn và niềm khát khao tình mẹ b. Tình thương yêu mãnh liệt đối với mẹ – Lúc nào cũng nghĩ đến mẹ và thông cảm với mẹ khi cô hỏi ngọt nhạt ⇒ cúi đầu không đáp; từ chối cô, luôn nghĩ đến mẹ. – Không dao động, không suy giảm tình cảm kính yêu dành cho mẹ. – Vô cùng đau đớn, phẫn uất khi nghe lời dèm pha, nhục mạ mẹ khi cô mỉa mai mẹ ⇒ nghe như sát muối vào lòng, đau đớn, tủi nhục, xúc động vì thương mẹ – Ghét những hủ tục phong kiến khi nghe cô kể về mẹ ⇒ dồn dập oán hờn, kìm nén nỗi xót xa, căn ghét cổ tục phong kiến. c. Cảm giác của bé Hồng khi được ở trong lòng mẹ – Chạy đuổi theo xe với cử chỉ vội vã, lập cập; bối rối gọi “Mợ ơi!”. – Chân ríu lại, lên xe ngồi cạnh mẹ, nhận được sự âu yếm vỗ về của người mẹ thì òa lên khóc nức nở ⇒ niềm dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện – Gặp mẹ, với Hồng “khác nào ảo ảnh dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc” → Niềm xúc động mạnh mẽ của Hồng khi đột ngột gặp lại mẹ – Cảm nhận mẹ vẫn tươi như ngày nào, giác ấm ấp mơn man khắp da thịt, niềm ngây ngất sung sướng khi ở trong lòng mẹ và ước ao mình nhỏ lại → Cảm nhận của bé Hồng về tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng khi gặp mẹ 2. Nhân vật người cô. – Đối xử với BH không thật lòng + Bên ngoài tỏ ra dịu dàng, thân mật “cười”, nói giọng ngọt ngào, xưng hô “mày tao” + Lời nói mỉa mai mẹ BH, làm tổn thương tình cảm mẹ con nhằm gieo rắc hoài nghi để BH khinh miệt, ruồng rẫy mẹ – Là người cay nghiệt thâm độc, luôn gây ra nỗi đau cho người khác. III. Tổng kết 1. Nội dung – Đoạn trích thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng và xúc động thông qua những rung động mãnh liệt của một tâm hồn trẻ thơ luôn khao khát tình yêu thương. Đến khi gặp mẹ, được nằm gọn trong lòng mẹ, Hồng có những cảm xúc rạo rực, nồng ấm, vui sướng mong đợi bấy lâu. Qua đó thể hiện tình cảm đáng thương của chú bé Hồng và lên án sự 2. Nghệ thuật. – Lời văn nhẹ nhàng, tình cảm, giàu hình ảnh và chan chứa cảm xúc – Mạch truyện, mạch cảm xúc tự nhiên, chân thực – Kết hợp lời văn kể chuyện với miêu tả, biểu cảm – Khắc họa thành công hình tượng nhân vật bé Hồng thông qua lời nói, hành động, tâm trạng sinh động chân thật. Trả lời câu hỏi SGK Trả lời câu 1 trang 20 sgk Phân tích nhân vật bà cô trong cuộc đối thoại giữa bà ta với chú bé Hồng. Trả lời Đoạn đối thoại giữa bà cô với chú bé Hồng được nhà văn Nguyên Hồng kể lại thật sinh động, chiếm hai phần ba đoạn trích. Qua đoạn này, tính cách của bà cô hiện ra rất rõ – Bà cô của bé Hồng giàu có và rất cay nghiệt, độc địa. Bà đã khoét sâu vào nỗi đau của đứa cháu đáng thương. – Xoáy sâu vào sự thiếu thốn tình mẫu tử của bé Hồng bằng câu hỏi nhẫn tâm ” mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không” – Ý nghĩ cay độc trong giọng nói, nét mặt cười rất kịch – Cố gieo rắc vào đầu đứa cháu hoài nghi để chia rẽ tình mẹ con – Giọng nói, cử chỉ quan tâm của bà cô là giả dối, sáo rỗng – Khi đứa cháu khóc bà cô vẫn cố tình khơi vào nỗi đau của cháu ⇒ Bà cô với dã tâm độc ác muốn chia rẽ tình cảm mẹ con, muốn đứa cháu “khinh miệt và ruồng rẫy mẹ” bằng những cử chỉ ngọt ngào nhưng rất kịch, hành động quan tâm giả dối, lời nói cay độc, nhẫn tâm, ý nghĩ xấu xa, nham hiểm. Trả lời câu 2 trang 20 sgk Tình yêu thương mãnh liệt của chú bé Hồng đối với người mẹ đáng thương được thế hiện như thế nào? Trả lời a Tâm trạng của chú bé khi nói chuyện với bà cô – Khi nói chuyện với bà cô, hiểu được ý nghĩa chua cay, thâm độc trong giọng nói và trên nét mặt “khi cười rất kịch” của bà ta, chú bé Hồng đã lẳng lặng “cúi đầu không đáp”. – Nghe những lời lẽ cay độc ấy, trong lòng chú bé trào dâng niềm thương mẹ và căm ghét đến tột cùng những cố tục đã đày đọa mẹ mình. Từ chỗ đè nén “im Lặng cúi đầu”, đến chỗ không nhẫn nhục được nữa, chú đã bật lên tiếng khóc, cuối cùng, vừa yêu thương vừa căm tức khiến chú đã “cười dài trong tiếng khóc”. – Tâm trạng đau đớn uất ức cực điểm của chú bé Hồng được thể hiện bằng các chi tiết đầy ấn tượng với lời văn dồn dập, nhiều hình ảnh, nhiều động từ mạnh mẽ “Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng. Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi”. b Tâm trạng của chú bé khi gặp lại người mẹ – Vừa chợt thoáng thấy bóng người trên xe kéo giống mẹ, chú bé Hồng đã vội chạy đuối theo với các cử chỉ bối rối, lập cập “thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi”. – Vừa được lên xe ngồi cùng mẹ, chú bé đã òa lên khóc rồi cứ thể mà nức nở. Cũng những giọt nước mắt, nhưng lần này những giọt nước mắt không nghẹn ứ đau đớn như khi trả lời cô. Những giọt nước mắt này vờ òa, dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tười mà mãn nguyện biết bao! – Những cảm giác “ấm áp” mơn man khắp da thịt của chú. Chú còn cảm nhận được cả mùi quần áo quen thuộc của mẹ và “những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn phát ra… thơm tho lạ thường”. Niềm vui sướng cực điểm của chú bé Hồng không chỉ thấm vào cả da thịt mà còn tràn ngập cả tâm hồn. Khoảnh khắc ấy, chú bé không nghĩ gì, nhớ gì khác nữa. Tất cả tâm hồn chú dồn cho sự tận hướng tình mẹ. Đối với chú lúc này, đó là niềm sung sướng và hạnh phúc nhất trên đời. Trả lời câu 3 trang 20 sgk Chất trữ tình thấm đượm trong văn bản Trong lòng mẹ. Trả lời Chất trữ tình thể hiện trong văn Nguyên Hồng – Tình huống truyện, nội dung đặc sắc + Hồng phải sống trong sự cay nghiệt ghẻ lạnh của họ hàng + Người mẹ âm thầm chôn tuổi thanh xuân, chịu nhiều cay đắng, thành kiến của xã hội cũ + Sự yêu thương, kính mến mẹ không hề lung chuyển, thay đổi trước lời nói, rắp tâm tàn độc của người cô – Dòng cảm xúc mãnh liệt của Hồng + Xót xa, tủi nhục, căm hờn, uất nghẹn + Quyết liệt bảo vệ tình mẫu tử + Thấu hiểu, cảm thông và yêu thương mẹ – Hình ảnh so sánh gây ấn tượng mạnh, giàu sức biểu đạt, gợi cảm – Lời văn say mê diễn đạt cảm xúc dạt dào, chân thật – Kết hợp tài tình, nhuần nhuyễn kể, tả, biểu lộ cảm xúc. Trả lời câu 4 trang 20 sgk Qua văn bản trích giảng em hiểu hồi kí là gì? Trả lời – Hồi kí thuộc thể kí, là truyện kể từ bằng chính ngôi kể tác giả kể về những sự kiện có thật trong quá khứ mà tác giả đã chứng kiến hoặc trải qua. Trả lời câu 5 trang 20 sgk Có nhà nghiên cứu nhận định Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng. Nên hiểu thế nào về nhận định đó? Qua đoạn trích Trong lòng mẹ, em hãy chứng minh nhận định trên. Trả lời – Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng + Nhân vật trong các sáng tác chính của ông là phụ nữ và trẻ em hồi kí Những ngày thơ ấu, tiểu thuyết Bỉ vỏ, Khi đứa con ra đời, Hai nhà nghỉ… + Thấu hiểu, đồng cảm với những thân phận nhỏ bé bị o ép trong xã hội cũ. + Nhìn thấy được phẩm chất tốt đẹp cao quý của người phụ nữ, sự ngây thơ trong sáng của trẻ nhỏ. – Trong đoạn trích Những ngày thơ ấu + Nhân vật bà cô đại diện những hủ tục phong kiến còn tồn tại. + Nhân vật mẹ Hồng hiện sinh hình ảnh người phụ nữ tảo tần, chịu nhiều vất vả, điều tiếng tủi nhục. + Nhân vật bé Hồng sống trong cảnh thiếu thốn tình cảm, mất mát trong gia đình. Tham khảo Cảm nhận đoạn trích Trong lòng mẹ trích Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng Nguyên Hồng là một trong những nhà văn hiện thực xuất sắc của văn học Việt Nam. Ông để lại số lượng tác phẩm tương đối phong phú và giàu giá trị. Ông là nhà văn của những người cùng khổ, đồng cảm và có tình yêu thương tha thiết với họ, bênh vực và bảo vệ những phẩm chất tốt đẹp trong họ. Những ngày thơ ấu là tập hồi kí tiêu biểu cho phong cách Nguyên Hồng giản dị, chân thành, đậm chất trữ tình. Trong lòng mẹ thuộc chương thứ IV của tác phẩm, thể hiện tình yêu thương sâu sắc của bé Hồng với mẹ. Bé Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân không hạnh phúc, cha mất sớm, mẹ vì cùng túng phải đi tha phương cầu thực. Hồng sống trong sự ghẻ lạnh, cay nghiệt của bà cô. Dù xa mẹ nhưng cậu luôn nhớ và yêu thương mẹ, khao khát có ngày được gặp lại mẹ. Tình yêu thương đó được thể hiện trong cuộc đối thoại với bà cô và khi bất ngờ được gặp lại mẹ. Trong tác phẩm gồm hai nhân vật bà cô, bé Hồng. Qua ngôn ngữ, cử chỉ và tâm trạng của mỗi nhân vật ta thấy được những nét tính cách tiêu biểu, cảm xúc của các nhân vật. Trước hết bà cô là một người thâm hiểm, độc ác. Trước tình cảnh của Hồng, bà ta “Cười hỏi Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không?”. Là cười hỏi chứ không phải vì lo lắng, quan tâm mà hỏi, bà ta là kẻ bên ngoài ngọt ngào, yêu thương mà bên trong thực chất là kẻ độc ác, thâm hiểm. Không chỉ vậy từng hành động, lời nói của bà ta còn mang ý xúc phạm đến mẹ bé Hồng, đặc biệt hai chữ “em bé” kéo dài thể hiện rõ sự độc ác, tính toán của bà ta. Trước sự kháng cự yếu ớt của bé Hồng, bà cô tiếp tục cười rồi kể chuyện mẹ Hồng gầy gò, ốm yếu, chật vật với cuộc sống ra sao. Những lời lẽ thâm độc này nhằm làm bé Hồng tổn thương, khiến Hồng oán hận mẹ. Bé Hồng càng đau đớn bao nhiêu thì bà cô càng sung sướng thỏa mãn bấy nhiêu. Bà ta là kẻ độc ác, tàn nhẫn, thích thú khi nhìn người khác đau khổ. Với hình thức đối thoại theo trình tự tăng tiến, người đọc ngày càng thấy rõ sự độc ác của bà cô. Khi nỗi đau của bé Hồng bị đẩy lên cùng cực, bà cô mới “ngậm ngùi” “Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ”, sự ngậm ngùi lại càng cho thấy rõ hơn bản chất chơ trẽn, xảo trá của mụ. Bà cô là kẻ độc ác, thâm hiểm, đại diện cho những định kiến hẹp hòi, tàn nhẫn với người phụ nữ trong xã hội cũ. Bé Hồng là nhân vật chính của đoạn trích, thể hiện tình yêu thương mẹ mãnh liệt. Trước hết là trong cuộc đối thoại với bà cô. Khi nghe bà cô hỏi, là một đứa bé nhạy cảm Hồng nhận ra ngay ý cay độc sau giọng nói và nét mặt “rất kịch” của bà cô. Cậu thầm nghĩ về mẹ và không đáp lại lời bà cô, trong lòng cậu vẫn có một niềm tin mãnh liệt chắc chắn thế nào mẹ cũng về, cậu trả lời bà cô mà lòng thắt lại, khóe mắt đã bắt đầu cay cay. Rồi liên tiếp bị những lời lẽ bà cô dồn ép, nước mắt cậu chảy ròng ròng, vì thương mẹ, cũng vì đau đớn khi mẹ đã giấu mình sinh em bé. Hai chữ “em bé” như bóp nghẹt trái tim nhỏ bé, non nớt của cậu. Bé Hồng cười dài trong tiếng khóc. Giận dữ vì những hủ tục đã đầy đọa mẹ mình và ước chúng là những vật hữu hình như đầu mẫu gỗ, hay cục thủy tinh mà nhai, mà cắn cho nát vụn mới thôi. Cậu bé đau đớn, xót xa trước những lời gièm pha, xúc xiểm với người mẹ bất hạnh của bà cô. Hồng là một người mang trái tim nhân hậu, có niềm tin và tình yêu thương mẹ sâu sắc. Tình yêu đó được thể hiện rõ hơn khi Hồng bất ngờ gặp lại mẹ. Bỗng thấy bóng dáng quen thuộc, cậu vội vàng chạy theo gọi bối rối, thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại. Hàng loạt động từ đã cho thấy khao khát gặp mẹ mãnh liệt của Hồng. Khi biết đó chính là mẹ, cậu bé òa khóc nức nở. Đây là những giọt nước mắt bị dồn nén bấy lâu nay, là những giọt nước mắt hạnh phúc chứ không phải những giọt nước mắt phẫn uất, đau đớn tủi hổ “Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi, thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở”. Cậu nằm trong lòng mẹ và cảm nhận hơi ấm từ mẹ sang mình. Hình ảnh mẹ trong cảm nhận của Hồng thật gần gũi, thân quen lại vừa có gì đó mới mẻ, lạ lẫm “vạt áo nâu”, “gương mặt tươi sáng với đôi mắt trong” vẫn thật ấm áp, quen thuộc. Nhưng từ hơi quần áo đến hơi thở của mẹ đều “thơm tho lạ thường”. Những cảm giác của tình mẫu tử bao lâu nay mất đi thì bỗng lại mơn man khắp da thịt “để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng”. Lúc này chỉ còn tình mẹ con, tình mẫu tử thiêng liêng tồn tại còn bao nhiêu lời nói, ý nghĩ cay độc của bà cô đều tan biến hết thảy. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tài tình qua việc xây dựng tình huống, ngôn ngữ và cử chỉ của nhân vật. Nghệ thuật tăng tiến độc đáo, sự độc ác của bà cô ngày càng tăng lên thì cùng với đó tình yêu thương, sự bảo vệ của bé Hồng với mẹ cũng ngày một nhiều hơn. Những hình ảnh so sánh độc đáo, thể hiện được cung bậc cảm xúc, tình yêu thương mẹ mãnh liệt của bé Hồng. Câu chuyện đậm chất trữ tình được thể hiện rõ qua tình huống, nội dung và ngôn ngữ kể chuyện giàu cảm xúc, đầy chất thơ. Chỉ với một phần trích ngắn ngủi nhưng cũng đủ để người đọc cảm nhận được tình cảm mẫu tử thiêng liêng, sâu sắc mà bé Hồng dành cho mẹ. Không chỉ vậy tác phẩm còn thể hiện niềm cảm thông, lên án những hủ tục phong kiến đã đẩy người phụ nữ vào con đường bất hạnh, cùng cực. Qua đoạn trích Trong lòng mẹ, hãy làm rõ ý kiến Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và trẻ em Cảm nhận hình ảnh nhân vật bé Hồng qua đoạn trích Trong lòng mẹ Tuyển tập Bộ đề Luyện tập về đọc hiểu văn bản Trong lòng mẹ hay nhất. Tổng hợp, sưu tầm các đề Luyện tập về đọc hiểu văn bản trong lòng mẹ đầy đủ nhất. I. Đọc – hiểu chú thích 1. Tác giả – 1918-1982 , tên khai sinh là Nguyễn Nguyên Hồng, quê ở thành phố Nam Định. – Ông sinh ra trong một gia đình nghèo. Người cha có thời gian làm cai đề lao, sau thất nghiệp sống nghèo túng bất đắc trí, mẹ dịu hiền,tần tảo và rất thương con. – Năm 1934, Nguyên Hồng phải ra Hải Phòng dạy học tư lén lút ở xóm cấm. Nguyên Hồng viết văn sớm. Những tác phẩm đầu tiên của ông hướng về những con người cùng khổ nhất trong xã hội thành thị Việt Nam đương Hồng dõng dạc bênh vực và khẳng định phẩm chất tinh thần của họ. – Trong thế giới nhân vật của Nguyên Hồng nổi bật lên là hình ảnh phụ nữ và trẻ thông cảm sâu xa và có quan điểm tiến bộ trong việc thể hiện nỗi đau khổ và khát vọng của người phụ nữ. – Gần năm chục năm gắn bó nghệ thuật bền bỉ, Nguyên Hồng có một vị trí quan trọng trong văn học Việt Nam hiện xứng đáng được coi là nhà văn chân chính của những người khốn khổ. Một tình cảm nhân đạo thiết tha đối với quần chúng lao động nghèo thấm đượm trong toàn bộ sáng tác của nhà văn. 2. Tác phẩm – Xuất xứ Trong lòng mẹ trích trong Những ngày thơ ấu, một bô truyện kí xuất sắc của Nguyên Hồng. – Nội dung Tình cảnh đáng thương của chú bé Hồng; diễn biến tâm trang bé Hồng; Cảm giác sung sướng khi gặp mẹ; Kể kết hợp với bộc lộ cảm xúc. – Bố cục + Phần 1 “Từ đầu …đến chứ” Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc với bé Hồng, ý nghĩ, cảm xúc của chú về người mẹ bất hạnh + Phần 2 “Còn lại” Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng cực điểm của bé Hồng. 3. Ý nghĩa nhan đề – Tên văn bản trước hết có ý nghĩa tả thực, gắn với một sự việc cụ thể Hồng được gặp mẹ, được ngồi trong lòng mẹ, được mẹ yêu thương, âu yếm. – Song nhan đề văn bản còn mang ý nghĩa tượng trưng “Trong lòng mẹ” cũng là trong tình thương của mẹ. – Từ nhan đề văn bản, người đọc đã phần nào hiểu được tình yêu thương mẹ tha thiết, sự khao khát được sống trong tình mẹ của chú bé Hồng, một chú bé có tuổi thơ đầy cay đắng. 4. Tóm tắt văn bản – Chú bé Hồng có một tuổi thơ đầy bất hạnh bố chết sớm vì nghiện ngập, mẹ vì cảnh cùng túng quá phải bỏ con đi tha hương cầu thực, chú sống với bà cô cay nghiệt. – Một hôm, bà cô gọi Hồng đến và hỏi có muốn vào Thanh Hoá với mẹ không. Nhận ra vẻ mặt rất kịch và tâm địa độc ác của bà cô, Hồng nén lại niềm thương nhớ mẹ và trả lời không muốn vào. – Nhưng bà cô vẫn cố tình kể chuyện mẹ Hồng khốn khổ, đã có con với người khác làm cho Hồng đau đớn, thương mẹ và căm phẫn những cổ tục đã đầy đoạ mẹ mình. – Gần đến ngày giỗ bố, trên đường đi học về, Hồng thấy bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ. Chú đã đuổi theo và khi nhận ra mẹ, Hồng đã oà khóc nức nở. – Hồng cảm thấy sung sướng và hạnh phúc vô cùng khi được ở trong lòng mẹ. Hồng thấy mẹ vẫn đẹp như ngày nào. Chú đã quên hết mọi lời xúc xiểm của bà cô. II. Đọc – hiểu văn bản 1. Những biểu hiện bên ngoài của bà cô khi trò chuyện với bé Hồng. – Người cô luôn tỏ ra rất dịu dàng và thân mật; luôn luôn cười hỏi, nói, kể; Giọng nói ngọt ngào, thân mật, xưng hô thân tình. – Những cử chỉ đó có phản ánh đúng tâm trạng và tình cảm của bà cô với chị dâu và bé Hồng. Bà cô không hề có ý định tốt đẹp gì với cháu mà mưu đồ bắt đầu một trò chơi tai ác với đứa cháu. – Sau lời từ chối của Hồng, bà cô hỏi luôn, mắt long lanh nhìn chòng chọc. Đó là sự giả dối, ác độc. Biểu hiện sự săm soi, độc địa, muốn hành hạ, nhục mạ đứa bé bằng cách xoáy sâu vào nỗi đau, khổ tâm của nó. – Sau đó, bà cô vẫn tươi cười kể về sự đói rách, tàn tạ của mẹ với sự thích thú đổi giọng, vỗ vai nghiêm nghị, tỏ ra thương xót anh trai. ⇒ Qua hành động, lời nói, nét mặt của bà cô khi trò chuyện với bé Hồng, ta thấy bà là người đàn bà lạnh lùng, độc ác, bản chất giả dối, thâm hiểm, đem cháu ra hành hạ bằng cách chọc vào vết thương lòng của cháu. Đó là một hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng người sống tàn nhẫn bất chấp cả tình máu mủ ruột rà. 2. Diễn biến tâm trạng của bé Hồng khi lần lượt trả lời các câu hỏi và trước thái độ, cử chỉ của bà cô. – Trước câu hỏi ngọt nhạt đầu tiên của bà cô, Hồng toan trả lời là có, nhưng lại cúi đầu không đá bởi Hồng nhận ra sự giả đối của bà cô, em cúi đầu im lặng, tìm cách đối phó. – Khi nghe cô kể về mẹ, hoàn cảnh của mẹ, bé Hồng lòng thắt lại, khoé mắt cay cay, khóc, cổ họng nghẹn ứ, đau đớn tủi nhục khi nghe người khác xúc phạm mẹ. Những biểu hiện đó cho ta thấy tình cảm của bé Hồng dành cho mẹ rất mãnh liệt. 3. Tâm trạng của bé Hồng khi gặp lại mẹ. – Khi nhìn thấy hình bóng mẹ trên xe, bé Hông rối rít gọi Mợ! Mợ ơi!. Bé Hồng chưa biết chắc là mẹ nhưng vẫn lên tiếng gọi. Tiếng gọi bối rối đó cho thấy bé Hồng khát khao gặp mẹ. Đó là phản ứng tự nhiên, tất yếu sau một quá trình dồn nén. – Khi đã nằm trong lòng mẹ, bé Hồng thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, chân ríu lại, khóc, xúc động mạnh. Hồn sung sướng vô bờ, dạt dào, miên man. Đó là những giây phút thần tiên hạnh phúc hiếm hoi nhất, đẹp nhất của Hồng. – Trước những lời lẽ cay độc của bà cô, bé Hồng hồi tưởng lại hình ảnh người mẹ, thấy thương mẹ, đau đớn và căm giận những cổ tục đã đày đọa người mẹ hiền từ, đáng thương của mình. – Gặp lại mẹ, tình yêu thương ấy càng mãnh liệt, dâng trào trong tâm hồn chú bé biểu hiện ở sự khát khao được gặp mẹ và cảm giác sung sướng khi được nằm trong lòng mẹ. III. Tổng kết 1. Giá trị nội dung – Là chương cảm động về tình cảm mẹ con, tình cảm của Hồng khi xa mẹ và niềm hạnh phúc lớn lao của Hồng khi được ngồi trong lòng mẹ. Qua đó NH thể hiện thái độ cảm thông, tôn trọng đối với Phụ nữ và trẻ em, và luôn khẳng định những phẩm chất tốt đẹp, cao quý của họ ngay cả khi trong những tình huống khắc nghiệt của cuộc sống. 2. Giá trị nghệ thuật – Tạo dựng được mạch truyện, mạch cảm xúc trong đoạn trích tự nhiên chân thực. Kết hợp lời văn kể chuyện với miêu tả, biểu cảm, tạo nên những rung động trong lòng độc giả. Khắc họa nhân vật Hồng với lời nói, hành động, tâm trạng sinh động, chân thật. Đăng bởi THPT Trịnh Hoài Đức Chuyên mục Lớp 12, Ngữ Văn 12

luyện tập về đọc hiểu văn bản trong lòng mẹ